Przystawy [Pirbstow, Prirbstow]

Zarys historii: wieś o metryce wczesnośredniowiecznej. Domniemane grodzisko z VII-X wieku zlokalizowano 0,6 km na południowy zachód od obecnej wsi. W XIII wieku nadana klasztorowi cystersów w Bukowie Morskim. W XV wieku we wsi powstał kościół, który w 1780 roku wzniesiono od podstaw w konstrukcji ryglowej. W obrębie posiadłości klasztornych pozostawała do czasów reformacji. Po 1534 roku przeszła na własność rodziny książęcej, a od XVII wieku w obrębie domeny państwowej w Darłowie. W 1784 r. we wsi było 21 gospodarstw, w tym jedno gospodarstwo nauczyciela i jedno - kowala. Mieszkał tam również budnik i leśniczy. We wsi stało 24 domy. W 1928 roku we wsi odnotowano istnienie niewielkiego majątku ziemskiego. W XIX wieku wieś znacznie rozbudowana. W 1963 roku rozebrano kościół. Aktualnie mieszka tu 320 osób.

Położenie, fizjografia terenu, krajobraz: przy szosie łączącej Malechowo z Bukowem Morskim, z linia kolejową omijającą miejscowość od wschodu; teren pofałdowany, z wzniesieniem na skraju wsi od strony wschodniej, opadający w kierunku zachodnim; otoczenie stanowią łąki i pola

Układ wsi: rozbudowana ulicówka

Zabudowa mieszkalna i gospodarcza: w starszej części miejscowości zwarta zabudowa zagrodowa, z budynkami mieszkalnymi ustawionymi w głębi zespołu i obszernym podwórzem gospodarczym obudowanym dużymi budynkami gospodarczymi, o przeważającej konstrukcji szachulcowej i mieszanej; w części rozbudowanej, wzdłuż prostopadłej do wewnętrznej drogi -zespól ekstensywnej zabudowy, jednostronnie obudowującej sięgasz od wschodu

Obiekty sakralne: punkt odprawiania mszy świętej w budynku d. szkoły, nr 21., mur. ok. 1900r.

Zieleń komponowana, parki, cmentarze:
Cmentarz nieczynny, d.ewangelicki, o pow.0,44 ha, założony w połowie XIX w., na wschodnim krańcu wsi, po płn. stronie drogi, silnie zakrzewiony i porośnięty darnią, nieczytelny układ rozplanowania cmentarza, fragmenty zniszczonych nagrobków na całym terenie.
- droga Malechowo-Darłowo o nawierzchni asfaltowej, obsadzona aleją drzew owocowych.

Stan zachowania: rozplanowanie miejscowości czytelne mimo wielu ubytków zabudowy; zabudowa historyczna ulega szybko postępującej degradacji, szczególnie szachulcowa i o mieszanych konstrukcjach zabudowa gospodarcza

Stanowiska archeologiczne: na obszarze miejscowości zarejestrowano 29 stanowisk archeologicznych, na których stwierdzono 42 pozostałości osadnicze z następujących okresów chronologicznych:

  • Epoka kamienia / neolit - 5 śladów osadniczych
  • Neolit / brąz - 1 ślad osadniczy
  • Kultura łużycka (brąz) - 6 śladów osadniczych, 3 osady
  • Kultura pomorska - 1 ślad osadniczy, 1 cmentarzysko
  • Okres starożytny - 1 ślad osadniczy
  • Okres wczesnośredniowieczny - 4 ślady osadnicze, 5 osad, 1 grodzisko
  • Okres średniowieczny - 14 śladów osadniczych
Autor: UG Malechowo
Dodał: Marcin Sadowski
© Marcin Sadowski 2002 - 2007, realizacja sadek-systems,