Bartolino [Bartholin, Bartlin, Bartin]
Zarys historii: wieś o metryce średniowiecznej. W źródłach wymieniana
w 1267, 1268, 1269, 1275, 1308 i w źródłach z okresu nowożytnego. W XV- XVI
wieku lenno rodu von Ramel. Na początku XVII wieku w rękach rodziny von
Palbitzky, a następnie von Münchow.W 1728r. Jerzy Fryderyk von Münchow sprzedał
majątek Zofii Małgorzacie von Natzmer z domu Damitz. Po jej śmierci majątek
odziedziczyła córka i zięć major Klaus Jürgen von Zastrow, który w 1747 r. dobra
wykupił i stał się właścicielem. Od XIX wieku własność rodu von Schlieffen. W
ostatniej ćwierci XVIII wieku, znajdowała się tu siedziba szlachecka i folwark.
We wsi stało 15 domów. W 1928 r. właścicielem majątku, do którego należał
folwark Miłobądz, był Hans Nikolaus von Schlieffen. Majątek liczył wówczas 654
ha gruntów, w tym 123 ha lasów. We wsi znajdował się młyn wodny. Po 1945 roku
majątek upaństwowiony. Na bazie dawnego majątku i zespołu podworskiego z dworem
i budynkami gospodarczymi, powstało Państwowe Gospodarstwo Rolne. Aktualnie we
wsi mieszka 128 osób.
Położenie, fizjografia terenu, krajobraz: 2 km na wschód od Niemicy; przy
drodze lokalnej Niemica-Sulechowo; o głównym układzie komunikacyjnym o kierunku
północ-południe, ustawionym prostopadle do tej drogi; teren lekko pofałdowany,
graniczący od północy z terenami podmokłymi doliny rzeki Grabowa na skraju
skłonu pradoliny; krajobraz otwarty rozległych pól i łąk.
Układ wsi: czytelny; ulicówka, w oparciu o jedną oś kompozycyjną,
ustawioną prostopadle do drogi lokalnej, w części północnej zamknięta kompleksem
zabudowy folwarcznej i dworem, obustronnie obudowanej zabudową odsuniętą od
drogi wewnętrznej o szerokość ogrodów, kontynuowana w części południowej, za
skrzyżowaniem, po stronie wschodniej.
Zabudowa mieszkalna i gospodarcza: zabudowa mieszkalna murowana,
częściowo (szczyty) szachulcowa lecz tynkowana o dachach dwuspadowych lub
dwuspadowych z naczółkami, krytymi przeważnie dachówkami cenmentowymi,
parterowa. Zabudowa gospodarcza murowana, częściowo szachulcowa (drugie
kondygnacje stodół), obudowująca podwórza gospodarcze
Obiekty sakralne: krzyż przydrożny na skrzyżowaniu dróg
Obiekty przemysłowe: stacja transformatorowa
Założenia folwarczne i dworskie: zespół dworsko-folwarczny z ogrodem
znajduje się w północnej części wsi, na terenie lekko wyniesionym, na
południowej krawędzi pradoliny Grabowej, z drogą dojazdową od południa obsadzoną
aleją lip i kasztanowców. Całość założenia zakomponowano wzdłuż osi płn-pd,
która pokrywa się z przebiegiem alei dojazdowej do dworu usytuowanego na
zamknięciu osi kompozycyjnej od północy. Dwór poprzedza prostokątne podwórze z
zabudową gospodarczą, podzielone aleją dojazdową na dwie symetryczne części. Do
dworu po stronie północnej przylega ogród i sad zajmujący zbocze pradoliny.
(Karta zespołu dworsko-folwarcznego, M.Bobrowska 1999r.)
Zieleń komponowana, parki, cmentarze:
Park - na podstawie analizy materiałów kartograficznych oraz wizji lokalnej
(16 maja br.) stwierdzono, że w zespole dworskim istniał niewielki ogród o
charakterze użytkowym oraz sad. Głównym walorem przyrodniczo-krajobrazowym
miejscowości były aleje kasztanowców i lip, które wycięto w latach 30-tych XX w.
na polecenie ówczesnego właściciela majątku - Hugo Volberta. Na terenie
założenia zachował się pojedynczy okaz lipy w sąsiedztwie dworu po płn.-wsch.
stronie oraz odcinek alei lipo i kasztanowców wzdłuż drogi dojazdowej do dworu.
Cmentarz - nieczynny, d. ewangelicki, oddalony o ok. 600m na południe od
zabudowań wsi, otoczony polami uprawnymi, po wschodniej stronie drogi polnej.
Założony w połowie XIX w., o powierzchni 0,42ha, założony na planie czworokąta,
nieogrodzony, o czytelnych granicach, z zatartym układem kwater, ze śladami
pochówków, z elementami kamiennych nagrobków i żeliwnych krzyży. W drzewostanie
wyróżniają się okazy starodrzewu z gatunków: jesion, dąb, klon, modrzew i
żywotnik zachodni. (Karta cmentarza, H.Grecki 1989r.)odcinki alei kasztanowców
wzdłuż drogi przecinającej wieś po stronie wschodniej i zachodniej, akcentujące
wjazd/wyjazd do wsi odcinki alei i szpalerów lip, kasztanowców i jaworów wzdłuż
polnej drogi w kierunku południowym do Krzekoszewa i Kusic, o nawierzchni
brukowanej z miękkim poboczem.
Stan zachowania: kompozycja urbanistyczna wsi pozostaje zdominowana przez
założenie folwarczne i ustawiony na zamknięciu osi kompozycyjnej dwór. Zabudowa
mieszkaniowa poprzedzona szerokimi przedogródkami, odsunięta od szerokiej drogi
brukowanej i równoległej do niej drogi gruntowej tworzy charakter otwartego,
pełnego przestrzeni wnętrza. Odmienny walor nadaje wsi zabudowa gospodarcza,
jaka w formach masywnych, wysokich stodół lokalizowanych na zapleczu zagród
szczególnie od strony wschodniej tworzy charakter skupionej i zwartej zabudowy.
Stanowiska archeologiczne: na obszarze miejscowości zarejestrowano 27
stanowisk archeologicznych, na których stwierdzono 49 pozostałości osadniczych z
następujących okresów:
- Epoka kamienia (neolit) - 6 śladów osadniczych
- Kultura łużycka - 1 ślad osadniczy, 1 osada
- Okres rzymski - 1 ślad osadniczy
- Okres starożytny - 3 ślady osadnicze
- Okres wczesnośredniowieczny - 8 śladów osadniczych, 4 osady
- Okres średniowieczny – 16 śladów osadniczych, 1 punkt osadniczy, 8 osad
Dodał: Marcin Sadowski



Informacje RSS