Strona główna Wyślij do nas email Subskrybuj kanał RSS Przenieś na początek strony
Szukaj:
Drukuj stronę

Podgórki [Podegor, Pudegur, Deutsche Puddiger]

Zarys historii: wieś o metryce średniowiecznej. W źródłach z 1321 roku wymienia się Martinusa Pudgur, który mógł być właścicielem wsi. Nazwisko to, i o podobnym brzmieniu - Puddegher występuje również w innych źródłach z XIV wieku. W XV wieku we wsi zbudowany został kościół. W 1325 r stanowiła własność Berndta Heydebrecka i w rękach tej rodziny, pozostawała do XVIII wieku. Wówczas majątek przejęła rodzina Podewilsów z Ostrowca. W 1784 roku właścicielem był Friedrich Heinrich von Podewils. W skład majątku wchodził również folwark, a właściwie owczarnia w Uniesławiu. W tym czasie we wsi, oprócz folwarku, było 9 gospodarstw chłopskich, jedno gospodarstwo nauczyciela, mieszkało tam również 9 rodzin kolonistów. We wsi stało 16 domów. W 1844 r. Podewilsowie sprzedali Podgórki Gustawowi von Blumenthal, ówczesnemu właścicielowi Żegocina. W rękach tej rodziny majątek pozostawał do 1945 r. Z inicjatywy tej rodziny pod koniec XIX wieku w zespole folwarcznym zbudowany został pałac. W 1928 r. właścicielką majątku liczącego 607 ha gruntów była Pani von Blumentahal z domu Kayser, a w 1939 roku Annette von Blumenthal. Aktualnie wieś liczy 200 mieszkańców.

Położenie, fizjografia terenu, krajobraz: 2 km na zachód od Ostrowca, przy drodze do Malechowa, teren o zróżnicowanej rzeźbie, jedynie w części północnej lekko pofałdowany, gwałtownie opadający w kierunku doliny rzeki stromą skarpą; otoczenie stanowią rozległe pola i łąki doliny rzeki Grabowa oraz z części południowej kompleks leśny

Układ wsi: składa się z dwóch osobnych organizmów: dużego kompleksu pałacowo – parkowego z folwarkiem i wsi o układzie ulicówki, formalnie połączonych zlokalizowanym u południowego skraju wsi – kościołem, otoczonym przykościelnym cmentarzem i pośrednio drogą prowadzącą między nim, a pałacem, na zapleczu zabudowy folwarcznej

Zabudowa mieszkalna i gospodarcza: zróżnicowane sposoby zagospodarowania i układu przestrzennego zabudowy zagrodowej

Obiekty sakralne: Kościół par. pw. Św.Józefa Robotnika, późnogotycki, kam./mur., pocz. XVI w., przebudowany w latach 1690-1705. Usytuowany w płd. części wsi, na wzgórzu, nr rej. 537 z dnia 30.12.1965 r.

Obiekty przemysłowe: wieża transformatorowa

Założenia folwarczne i dworskie: zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem zajmuje wschodnią część miejscowości, zachowując główne elementy kulturowo - przestrzenne pierwotnego rozplanowania: pałac, park i podwórze folwarczne z zabudową gospodarczą. Pałac eklektyczny, mur., k.XIX w. - 1910 r., remontowany w latach 1968 i 1973, zaadaptowany na potrzeby Ośrodka Szkolno-Wychowawczego.
Zabudowania folwarczne: 5 budynków gospodarczych, mur., pocz. XX w., stajnia, neoklasycyzm, stodoła, drew., ok. 1935 r.

Zieleń komponowana, parki, cmentarze:
Park pałacowy o pow. 5,38 ha, krajobrazowy, założony w 2 poł. XIX w., z rozległą polaną po płd. stronie pałacu, z zachowanym rozplanowaniem ścieżek: wzdłuż granicy wsch. z żywopłotem grabowym, altaną parkową z drzew buka na wzniesieniu w płd.-zach. części parku, od strony zachodniej przebiega brukowana droga w kierunku podwórza folwarcznego. Po stronie wschodniej teren parku łączy się ścieżką z aleją dębów. Wpisany do rej. zab. nr 942 z dnia 15.02.1977r.
Cmentarz przykościelny o pow. 0,36 ha, założony w XVI w., w centrum wsi na wzniesieniu, z kwaterą nagrobków rodziny von Schlieffen i pomnikiem poległych podczys I wojnie światowej. Wpisany do rej. zab. wraz z kościołem nr 537 z dnia 30.12.1965 r. Cmentarz nieczynny, d. ewangelicki, o pow. 0,85 ha, założony w połowie XIX w., usytuowany na płd.-zach. krańcu wsi, otoczony lasem.
- droga Malechowo-Ostrowiec o nawierzchni asfaltowej, z odcinkami alei lip, jesionu, klonu, kasztanowców,
- dojazd od strony płd. (Białęciniec) droga gruntowa częściowo utwardzona przez las, pola uprawne, z odcinkiem przerośniętego szpaleru grabów.

Stan zachowania: rozplanowanie pierwotne zachowane stosunkowo czytelnie, wymaga jednak kompleksowej renowacji, szczególnie w kwestiach przywrócenia odpowiedniej ekspozycji poszczególnym częściom zespołu, tak folwarcznego (od strony północnej), jak i pałacowemu (od strony południowej i wschodniej

Stanowiska archeologiczne: na obszarze miejscowości zarejestrowano 12 stanowisk archeologicznych, na których stwierdzono 18 pozostałości osadniczych z następujących okresów chronologicznych:

  • Epoka kamienia - 4 ślady osadnicze
  • Kultura pomorska - 1 osada
  • Okres rzymski - 1 ślad osadniczy
  • Okres wczesnośredniowieczny - 3 ślady osadnicze
  • Okres średniowieczny - 8 śladów osadniczych, 1 punkt osadniczy
Autor: UG Malechowo
Dodał: Marcin Sadowski
© Marcin Sadowski 2002 - 2007, realizacja sadek-systems,